Coraz więcej kotów w krajach rozwiniętych zmaga się z problemem nadwagi lub otyłości. Badania pokazują, że nawet 20% populacji kotów ma nadprogramowe kilogramy. Co ciekawe, w przeciwieństwie do psów, u kotów stopień otyłości nie jest powiązany z BMI ich właścicieli. (Nijland i wsp. 2010). Warto więc zadać sobie kluczowe pytanie: czy mój kot ma prawidłową masę ciała?
Nadwaga a otyłość u kotów – czym się różnią?
Choć terminy są często używane zamiennie, nie oznaczają dokładnie tego samego.
- Nadwaga – gdy kot waży ponad 15% więcej niż jego optymalna waga.
- Otyłość – gdy masa ciała przekracza normę o ponad 30%.
Otyłość to nie tylko problem wizualny. To przewlekła choroba, wynikająca z długotrwałego podawania nadmiaru kalorii w diecie. Niezależnie od przyczyny, nadmiar energii odkłada się w postaci tkanki tłuszczowej, obciążając organizm kota i prowadząc do spadku witalności oraz wielu chorób przewlekłych (Ceregezyn i wsp. 2013).
Jak ocenić, czy kot ma nadwagę?
W przypadku kotów sama waga w książeczce zdrowia jest niewystarczająca. Najczęściej wykorzystuje się skale oceny kondycji ciała BCS (Body Condition Score), opracowane przez WSAVA (World Small Animal Veterinary Association).
To dziewięciostopniowa skala, w której:
- 4-5 punktów oznacza idealną kondycję,
- 6-7 punktów wskazuje na nadwagę,
- 8-9 punktów oznacza otyłość.
Jak wygląda kot w idealnej formie? Jego żebra nie są widoczne, ale łatwo wyczuwalne pod cienką warstwą tłuszczu. Brzuch jest lekko podciągnięty, a sylwetka z góry wykazuje subtelne wcięcie w talii. W przypadku kotów o długiej sierści ocena może być trudniejsza – wtedy warto delikatnie pogłaskać brzuch i boki, by wyczuć strukturę ciała.
Poniższa grafika zawiera opisy sylwetki kotów, które pomogą Ci ocenić, w jakiej kondycji jest Twój mruczek.
Dlaczego koty tyją? Najczęstsze przyczyny
Nadwaga u kotów wynika z kilku czynników, z których najważniejsze są związane z nawykami żywieniowymi opiekunów. Właściciele często nie wiedzą, jak prawidłowo karmić swojego pupila. Podawanie karmy „do woli” czy częste dawanie smaczków lub resztek ze stołu może łatwo prowadzić do nadmiaru kalorii, a w konsekwencji do przybierania na wadze. Do najczęstszych błędów żywieniowych należą:
- Nadmierne porcje i karmienie „do woli” – To człowiek decyduje, ile kalorii kot otrzymuje. Ważne jest, aby podawać porcje zgodne z zapotrzebowaniem energetycznym kota i nie zostawiać resztek w misce. Kot powinien mieć około 15 minut na zjedzenie posiłku – po tym czasie miskę należy zabrać, a resztki wyrzucić.
- Podawanie suchej karmy „na cały dzień” – Niektórzy opiekunowie pozostawiają suchą karmę w misce przez cały dzień, traktując ją jako uzupełnienie do mokrych posiłków. To niezdrowa praktyka. Sucha karma często nie odpowiada naturalnym potrzebom żywieniowym kotów i sprzyja przewlekłemu odwodnieniu, co może prowadzić do problemów zdrowotnych. Dodatkowo, niekontrolowane karmienie niemal zawsze kończy się nadwagą lub otyłością. Koty mogą też zacząć wybierać suchą karmę zamiast pełnowartościowych mokrych posiłków, co nie jest korzystne dla ich organizmu, a takiego nawyku trudno się pozbyć.
- Nadmiar smaczków – Każdy smaczek to dodatkowe kalorie. Specjaliści zalecają, aby przysmaki stanowiły maksymalnie 10% dziennego zapotrzebowania energetycznego kota.
- Brak aktywności – Koty, które mieszkają wyłącznie w domu, często mają ograniczony ruch. Nawet jeśli ich dieta jest prawidłowa, brak codziennej zabawy sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej. Aktywność można zapewnić poprzez zabawy „w polowanie”, np. z wędką z przysmakiem. Nie tylko poprawia to kondycję fizyczną kota, ale też pozwala zaspokoić jego naturalne potrzeby łowieckie i stymulować umysł.
Czynniki predysponujące koty do nadwagi
Niektóre koty są bardziej narażone na przybieranie na wadze. Do czynników predysponujących należą:
- Rasa – Koty takie jak Manx, Maine Coon, Brytyjski Krótkowłosy, Ragdoll, czy Pers są bardziej podatne na odkładanie tkanki tłuszczowej. Nawet niewielkie przekarmianie może szybko prowadzić do nadwagi. W ich przypadku szczególnie ważne jest precyzyjne odmierzanie porcji i kontrola smaczków.
- Wiek – Przedział wiekowy 7-10 lat uznaje się za okres szczególnego ryzyka rozwoju otyłości u kotów. Bez zmniejszenia porcji karmy w tym czasie łatwo o nadprogramowe kilogramy. Co ciekawe starsze koty w wieku powyżej 10 lat znowu potrzebują większych porcji pokarmu. W kolejnych etapach życia zapotrzebowanie kaloryczne mruczków zmienia się – aby za nim nadążyć warto skorzystać z kalkulatora karmy dla kota, który ułatwi Ci dopasowanie porcji konkretnej karmy do potrzeb Twojego pupila.
- Kastracja/sterylizacja – Po zabiegu apetyt może wzrosnąć, a zapotrzebowanie energetyczne spada. Dlatego warto skorygować dawkę pokarmową, by uniknąć nadwagi.
We wszystkich tych sytuacjach najważniejsza jest świadomość opiekuna. Jeśli wiemy, że nasz kot łatwo przybiera na wadze, możemy wcześniej dostosować jego dietę i codzienną aktywność, zamiast czekać, aż nadwaga stanie się widoczna.
Zdrowotne skutki nadwagi i otyłości u kotów
Nadwaga i otyłość wpływają nie tylko na wygląd kota, ale też na jego zdrowie i samopoczucie. Badania pokazują również, że podawanie kotu jedzenia „do woli” może skracać jego średnią długość życia. Dzieje się tak, ponieważ nadmiar tkanki tłuszczowej sprzyja rozwojowi wielu chorób przewlekłych, które poważnie obniżają jego zdrowie, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do przedwczesnej śmierci (Ceregezyn i wsp. 2013). Do najczęstszych problemów zdrowotnych należą m.in.:
- cukrzyca
- choroby nerek
- schorzenia układu ruchu
- zaburzenia hormonalne
- spadek odporności
- większa tendencja do nowotworów
Dodatkowo otyłe koty częściej mają problemy z leczeniem schorzeń przewlekłych oraz są bardziej narażone na komplikacje podczas zabiegów chirurgicznych czy znieczulenia. Dlatego jeśli zależy Ci na długim życiu Twojego mruczka i utrzymaniu go w dobrej kondycji kluczowe jest przestrzeganie podawania mu odpowiedniej liczby kalorii oraz zapewnienie niezbędnego ruchu codziennie!
Jak zapobiegać nadwadze u kota?
Profilaktyka jest prostsza niż odchudzanie, a kluczowe działania to:
- Regularne ważenie i ocena BCS – kontroluj wagę co 2-4 tygodnie, by szybko reagować na przyrosty. Na co dzień zwracaj uwagę na sylwetkę kota, jeśli widzisz jakieś zmiany sprawdź jego wagę.
- Dokładne odmierzanie karmy – używaj miarki lub wagi, by zawsze podawać pupilowi odpowiednią ilość kalorii.
- Precyzyjne porcje – podziel dzienną dawkę mokrej karmy na 4-5 posiłków i podawaj o stałych godzinach. Pozostałości po ok. 15 minutach zabieraj.
- Nie podawaj suchej karmy „do woli” – zrezygnuj z pozostawiania na stałe miski wypełnionej suchą karmą – to nie zdrowe dla kota.
- Świadome smakołyki – wliczaj je do dziennej dawki kalorii. Dobrze mogą sprawdzić się smaczki z liofilizowanego mięsa – są wysoce smakowite i odpowiednie dla kotów jako bezwzględnych mięsożerców.
- Nie karm ze stołu – ludzka dieta pełna przypraw jest szkodliwa dla kota. Lepiej stosować zdrowe przekąski, np. suszone/liofilizowane mięsne smaczki.
- Aktywność fizyczna – zabawa wędką, piłeczkami, drapaki z platformami i codzienne interakcje wspomagają spalanie kalorii i zapewniają stymulację umysłu.
Jeśli mimo stosowania tych zasad waga kota rośnie, warto skonsultować się z lekarzem weterynarii, aby wykluczyć choroby metaboliczne lub hormonalne.
Bibliografia
- Ceregrzyn, M., Lechowski, R., Barszczewska, B. (2013). Podstawy żywienia psów i kotów. Podręcznik dla lekarzy i studentów weterynarii. Edra Urban & Partner.
- Guidi, D. (2021). Żywienie i dietetyka psów i kotów. Przewodnik dla lekarza weterynarii. Edra Urban & Partner.
- Wilczak, J. (2022). O żywieniu Twojego psa praktycznie.
- Nijland, M. L., Stam, F., Seidell, J. C. (2010). Overweight in dogs, but not in cats, is related to overweight in their owners. Public Health Nutrition, 13(1), 102-106.
